Ik las Welkom in het rijk der zieken van Hannah Bervoets. In het programma M vertelde de schrijfster dat ze al lange tijd wilde schrijven over chronisch ziek zijn en wat dat met een mens doet. Ze zocht naar een geschikte manier om erover te schrijven. Door Susan Sontag kwam ze op een idee. Sontag schrijft in Ilness as Metaphor: ‘Wij zijn zowel burger van het rijk der gezonden als van het rijk der zieken. Hoewel we bij voorkeur alleen van het goede paspoort gebruikmaken, komt iedereen vroeg of laat gedwongen in dat andere rijk terecht, al is het maar tijdelijk.’

Omdat ik mijn goede paspoort al vele tientallen jaren kwijt ben en geen verblijfsvergunning meer krijg voor het rijk der gezonden, was ik erg benieuwd naar Bervoets roman. Mijn start was moeizaam. Na zo’n twintig bladzijden legde ik het boek weg. Het kwam, om het in hulpverleningsjargon te zeggen, te erg binnen. Na een paar dagen riep ik mezelf tot de orde en vanaf dat moment las ik door. Het verhaal van hoofdpersoon Clay, die aan het Q-koortsvermoeidheidssyndroom lijdt, vind ik heel herkenbaar, ook al lijd ik zelf aan een ander syndroom. De gevoelens van Clay, zijn zoektocht naar een diagnose, naar hulp, naar erkenning…ik ken het allemaal.

Hannah Bervoets schrijft invoelend en realistisch over chronisch ziek zijn. Dat ze zelf een chronische aandoening heeft, zal geholpen hebben. De structuur van het verhaal is verrassend. Afwisselend lees je een realistisch hoofdstuk en een dat bijna surrealistisch is. De realistische delen zijn in de jij-vorm geschreven, naar mijn idee omdat Clay zijn ziekte nog niet heeft geaccepteerd en daardoor met afstand over zichzelf en zijn lichaam praat. De andere hoofdstukken zijn niet zodanig surrealistisch dat je ze niet vat. Sterker nog… ík vatte ze meer dan goed: dat Clay door een raar land reist terwijl hij zijn lichaam achter zich aan sleept, lijkt vreemd, maar voor mij was het heel herkenbaar. Zelf heb ik ook regelmatig het idee dat ik mijn lijf als ballast met me meesjouw. Ik weet al een tijdje dat er niets anders opzit dan te accepteren dat de ene dag of week beroerder is dan de andere en dat ik het daarmee moet doen. Zo werkt dat nu eenmaal in het Rijk der zieken. De fascinerende tocht die Clay in dat rijk onder leiding van gids Susan maakt, is een tocht naar deze acceptatie.

Ik ben Hannah Bervoets dankbaar voor dit boek. Zoals een personage in de roman zegt: er zijn veel verhalen, films en boeken gemaakt over progressieve ziekten: iemand gaat dood of geneest na veel lijden, maar er zijn nul films en romans over chronische aandoeningen, over ziekten die nooit overgaan en waarvan je niet geneest. Misschien is het getal nul overdreven, maar feit is dat ik niet eerder een roman las die zo goed laat zien wat het betekent om chronisch ziek te zijn. En dat zonder tranentrekkerig te worden. Ik vond het boek troostend en denk dat meer mensen met een ziek lijf dat zullen vinden. Het lijkt me tevens heel leerzaam voor naasten, vrienden en bekenden van mensen die net als ik hun goede paspoort kwijt zijn en daardoor in een minder aangenaam land moeten leven.